Fevzi Çakmak Paşa’nın sırrı…

Kültür

Fevzi Pasa… bu ifsayi, refikasi Fitnat hanima söyle açiklamistir:
«Fitnat. Öyle birsey biliyorum ki ortaya çikip söylememe bugüne kadarki tutumumuz ve davranislarimiz müsait degil. Mecburum, bu sirri kendimle beraber mezara götürmege»
Ve iste Maresalin senelrce sakladigi büyük sir ki, Sultan Vahdettin’in vatansever bir insan oldugunu ve kurtulusu (Istiklal savasin kazanilmasi) Anadolu’da gördügünü apaçik göstermektedir.
Dinleyelim Fevzi Pasayi:
«Mütareke senesinde, bir Cuma selamligindan sonra Sultan Vahdettin beni huzuruna kabul etti.
“Pasa, dedi. Durumu görüyorsunuz. Bu isler anca Anadolu’da teskilatlanarak kurtarilabilir. Bana Anadolu’da teskilat kuracak, memleketi su karanlik durumdan kurtrabilecek Pasalarin bir listesini yapip getirin”
Ertesi Cuma, yine selamliktan sonra huzruna girip hazizladigim listeyi verdim. Dikkatle okuduktan sonra, bir müddet sustu. sonra yari kapali gözleriyle agir agir, tane tane konusmaya basladi:
“Pasa, Mustafa Kemal Pasa hirsiz midir”
“Hasa Padisahim”
“Bir namuzsuzlugu, ahlaksizligi var midir ?”
“Hasa Padisahim”
“Beceriksiz ve kabiliyetsiz midir?”
“Hayir efendim. O hepimizden bilgili, kabiliyetli ve dinamiktir”
“O halde bu listeye niçin onun adini yazmadiniz?..”
Hiç düsünmeden cevap verdim:
“Padisahim, Mustafa Kemal Pasa yenilik, bilhassa öteden beri Cumhuriyet taraftaridir”
Padisah elindeki kagidi atar gibi masanin üzerine birakti…Ayaga kalkip pencereye döndü. Limanda demirli Itilaf devletleri (Ingiliz, Fransiz, Italyan, Yunan) gemilerini göstererek:
“Pasa, Pasa…Bu gemileri görmek kanima dokunuyor. Bu memleket kurtulsun da isterse Cumhuriyet olsun…Kendine selamla birlikte teblig ediniz, haftaya Cuma günü Mustafa Kemal Pasa’yi görecegim »

Mustafa Kemal’le Sultan Vahdettin diz dize
________________________________________
Mustafa Kemal, Küçük Mabeyn’de Sultan Vahdettin’le yaptigi son görüsmeyi (15 Mayis 1919), sonradan Cumhuriyet devrinde söyle anlatmistir:
“Yildiz Sarayi’nin ufak bir salonunda Vahdettin’le adte diz dize denecek kadar yakin oturduk. Saginda, dirsegini dayamis oldugu bir masa ve üstünde bir kitap var. Salonun Bogaziçi’ne dogru açilan pencerelerinden gördügümüz manzara su: Birbirine muvazi hatlar üzerinde düsman zirhlilari, bordalarindaki toplar sanki Yildiz Sarayi’na dogrulmustu….Manzarayi görmek için, oturdugumuz yerlerden baslarimizi saga, sola çevirmek kafi idi.
Vahdettin hiç unutmuyacagim su sözlerle konusmaya basladi:
– Pasa, pasa, simdiye kadar devlete çok hizmet ettin. Bunlarin hepsi tarihe geçmistir. Bunlari unut. Asli simdi yapacagin hizmet hepsinden mühim olabilir. Pasa, pasa devleti kurtarabilirsin ! dedi.
– Hakkimdaki teveccüh ve itimadi arz-i tesekkür ederim, elimden gelen hizmette kusur etmiyecegime emniyet buyrunuz, dedim.
Sonra:
– Merak buyurmayiniz efendimiz, dedim, nokta-i nazar-i sahanenizi anladim. Irade-i seniyye olursa hemen hareket edecegim ve bana emir buyuruklarinizi bir an unutmuyacagim.
– Muvaffak ol ! Hitab-i sahanesine mazhar olduktan sonra huzurundan çiktim.
Seryaver Naci Pasa koridorda elinde ufak bir mahfaza içinde bir sey tutuyordu:
– Zat-i Sahane’nin ufak bir hatirasi, dedi.
Kapagin üstünde Vahdettin’in inisyalleri islenmis bir saatti.
– Peki, tesekkür ederim, dedim.
Saati yaverim aldi. Sonra Yildiz Sarayi’ndan çiktigimiz ve hareket etmek üzere oldugumuzu gizlemek, saklamak ister gibi bir ihtiyatle, ayaklarimzin patirtisini isizmekten korkarak, saraydan uzaklastik”